*به <اعدام فرعون> بازگرديم. روزنامهاي مصري نوشته اين مستند از تلويزيون ايران پخش شده، در حاليكه اينگونه نيست. آيا قرار است اين فيلم را به صداوسيما بدهيد؟
**فكر نميكنم. چنين مناسباتي با صداوسيما نداريم، ما به عنوان ستاد مردمي فعاليت ميكنيم. اين مستند اگر پخش شود با توجه به اهميت موضوع و شرايط آن زمان و مساله امضاي معاهده كمپديويد (بين كارتر، بگين و سادات رهبران آمريكا، اسرائيل و مصر) با استقبال مخاطبان روبهرو ميشود، چنانكه ديديم مستند <سيره عملي روحالله> با چه استقبالي روبهرو شد. اگر صداوسيما تصميم به پخش اين مستند بگيرد، استقبال ميكنيم.
اما اين مستند همراه با تبعات سياسي است و عكسالعملهاي ديپلماتيك آن تا مرز احتمال خروج ديپلماتهاي مصري از تهران پيش رفته است. شما در دورهاي اين فيلم را تهيه كرديد كه دولت احمدينژاد اهتمام ويژهاي به بهبود روابط با مصر دارد و حتي شخص رئيسجمهور سال گذشته اعلام كرد اگر دولت مصر آماده باشد، بعدازظهر آن روز حاضريم سفارتخانهمان را در قاهره بازگشايي كنيم.
تصريح آقاي احمدينژاد حمل بر اين نكته است كه ما دولتي هستيم كه نميخواهيم در انزوا قرار بگيريم و مانع روابط نميشويم، صلحطلب هستيم و روحيه وحدت بخشي در جهان اسلام را دنبال ميكنيم. نميخواهم سخن ايشان را نقد كنم و زير سوال ببرم، كمااينكه همواره در اين باره سخنراني كرديم و متقاضي عكسالعمل دولت در اين زمينه هستيم. حتي پيش و پس از سفر آقاي حداد عادل رئيس سابق مجلس به مصر، در بيانيههايي از دولت خواستيم چنانچه طرز فكري درباره بهبود روابط ايران و مصر وجود دارد، آن را اعلام كند. با اتكا به مواضع حضرت امام درباره قطع رابطه با مصر سوال اين است كه چه تغييراتي در مواضع مصر ايجاد شده كه ايران خواستار بهبود روابط است؛ ما از دولت توضيح خواستيم و قصد رويارويي با دولت در اين زمينه را نداريم.
مواضع دولت احمدينژاد درباره بهبود روابط با مصر كاملا مشخص است. اين تصميمي است كه دولت اصولگراي ايشان گرفته و پيگيري ميكند.
من بهعنوان يك همكار در سنگر مطبوعات تقاضا دارم مسوولان پاسخگو باشند. اين تصميم هم مربوط به دوره آقاي احمدينژاد نيست و به قبل از آن بر ميگردد. در مراسمي كه تحت عنوان <قصاص جلوت> توسط دانشجويان عدالتخواه برگزار شد و من تنها سخنران آن بودم همين سوالها را مطرح كردم. امروز هم اوضاع اسفبار نوار غزه ناشي از عدم رساندن كمكهاي دارويي و غذايي به فلسطينيان از سوي دولت مصر از طريق مرز رفح است. در سالگرد ارتحال امام هم گفتوگويي با مجله <گزارش جامعه> كه ميگويند اولين نشريه طرفدار دولت نهم در بخش خصوصي است داشتم و همين مسائل را عنوان كردم و ابهامات موجود در تجديد روابط را گفتم. خواستيم هر كسي پاسخگو است مواضع خود را اعلام كند، اما چنين چيزي مشاهده نكرديم. حالا CD اعدام فرعون منتشر شده كه در راستاي تكريم شهيد خالد اسلامبولي بوده و واقعه اعدام سادات را از زبان فعالان اسلامي مصر، همسر سادات و مقامات وقت مصري بازگو كرده كه اينها براي مردم جالب است. ما اين فيلم را تهيه، ترجمه و بازسازي كرديم. قبلا در مستندهاي مختلف پخش شده بود اما اكنون در اين مجموعه آمده است، ولي حالا شاهد واكنش مقامات مصري هستيم. از طرف وزارت امور خارجه ايران هم با ما تماسي خصوصي گرفتند و گفتند بهتر بود پيش از انتشار فيلم با ما مشورت ميكرديد. اين درخواست مسموع نيست؛ كارهاي ما علني است. قبلا در مطبوعات اعلام كرده بوديم و اگر در اين رابطه موضعي داشتند، بايد آن زمان پيگيري ميكردند و جواب ميدادند و جواب ميگرفتند.
*مسوولان وزارت خارجه در تماس با شما فقط گفتند بهتر بود قبل از انتشار فيلم با ما مشورت ميكرديد؟
**تماس در اين سطح بود. گفتم موضوع اين فيلم آنقدر واضح و قديمي است كه احتياج به طرح و رايزني ندارد. ما به عنوان ستاد مردمي ملزم به كسب مجوز از نهادهاي دولتي نيستيم، اما در عين حال از مشورت استقبال ميكنيم. ما خواستار پاسخگويي شديم، آنها پاسخ ندادند. هنوز هم گويي خواب ميبينم كه وزارت امور خارجه گفته آنچه در فيلم بيان شده، موضع رسمي تهران نيست. شما در ميانه تلاشهاي ديپلماتيك سر بهبود روابط با مصر،كه بهانه آنها نامگذاري خياباني در تهران به نام خالد اسلامبولي ضارب انورسادات است درباره اين واقعه فيلم ساختيد و اسمش را هم گذاشتهايد <اعدام فرعون.> خب مسلم است كه اين مساله تبعات سياسي دارد و موضوعي مربوط به گذشته و پيوسته به تاريخ نيست.
*سوال من اين است آيا ما در اين CD اسائه ادبي به حسني مبارك رئيسجمهور فعلي مصر كرديم؟ آيا مسائل عنوان شده در اين فيلم، مسائل امروز مصر است؟ مصري كه چند شب پيش صداوسيما اعلام كرد 2 ميليون نفر از مردم آن از فرط فقر در گورستانها زندگي ميكنند، حسني مبارك خود را اميرالمومنين مينامد و گاز مجاني به اسرائيل صادر ميكند كه الازهر حكم مخالفت با اين كار را صادر ميكند. البته در پيگيري اخبار و واكنشهاي توليد اين فيلم ديدم مطبوعات عربي نوشتهاند ايران در حالي به سادات عنوان خيانتكار ميدهد كه خود در سال 1973 در دوره تحريم اعراب، به اسرائيل نفت صادر ميكرد؛ خب اين مساله كه متعلق به دوره همان شاهي است كه شما با فضاحت پس از فرار از ايران پناهش داديد و از او استقبال كرديد. ما وارد فضاي امروز مصر نشديم، چرا بايد اين فيلم به تجديد روابط با مصر ضربه بزند؟ مساله راجع به 27 سال پيش است. به نظر ميرسد تعصب دولتيهاي مصر درباره سادات در ملت آن كشور ديده نميشود، چنانكه پس از ترور سادات قيام مردم مصر به تاسي از انقلاب اسلامي ايران، ظرف سه هفته سركوب شد تا آنگونه كه مقامات قاهره گفتند مصر به سرنوشت ايران دچار نشود. خانواده سادات و دولت مصر چنان حساسيتي نشان ميدهند كه گويا مساله روز است و در بيانيه <تامر خليل> معاون وزارت خارجه مصر ميگويد دولت ايران اصلا حساسيتهاي ما را درك نميكند. البته آنها حق دارند چنين تصوري داشته باشند. فضاي آزادي بيان در ايران چنان است كه هر كس آزاد است نقطه نظرات خود را بيان كند ولو با نظرات رسمي و دولتي در اختلاف باشد ولي در مصر چنين فضايي نيست كه كسي اينگونه نظرات خود را آزادانه بيان كند و فعاليتهاي مردمي در ايران را نميتوان به پاي دولت نوشت. اما نميدانم در ايران چه شده كه وزارت خارجه اظهار ميكند اين فيلم موضع رسمي تهران نيست؟ آيا آنها فيلم را مشاهده كردند كه چنين ميگويند؟ مگر امام نفرمودند اين عيد قربان مباركتر است چرا كه سادات نيز به بقيه فرعونهاي مصر پيوست؟ امام در پي معاهده كمپديويد حكم به قطع رابطه با مصر دادند و وزارت خارجه دولت موقت و آقاي دكتر يزدي آن را اعلام كردند. آيا مواضع ما نسبت به ترور سادات و وقايع آن دوره را ميتوان از تاريخ حذف كرد؟
*اين نظر در عرف ديپلماتيك چه مفهومي دارد؟ قياس معالفارق است اما فرض بگيريم (بدون اينكه بخواهيم تشبيه كنيم) در كشوري فيلمي درباره بمبگذاري در دفتر نخستوزيري و شهادت محمدعلي رجايي و محمدجواد باهنر ساخته شود و در آن از مسعود كشميري تجليل كنند. باز هم ميگويم قياس معالفارقي است. آيا بايد ايران سكوت كند و بگويد حالا اين مساله به تاريخ پيوسته و فيلمسازانش بگويند چرا دلگير ميشويد مساله مربوط به 27 سال پيش است؟
**شما بايد ملت مصر را از دولتش جدا كنيد. در مطبوعات عربي گفته شده كه مستند اعدام فرعون با استقبال گستردهاي در بين مخاطبان مصري همراه بود؛ چرا كه ميتوانند پي به حقيقت يك واقعه تاريخي با مستندات واقعي ببرند. ملت مصر نشان داد طرف اعدامكنندگان سادات بود.
*مصريها چطور از ساخت اين فيلم مطلع شدند؟ چرا به آن واكنش نشان دادند و چطور شد كه فيلم به دست مخاطبان مصري رسيد كه ميگوييد با استقبال گسترده هم مواجه شده است؟
**اين واكنشها و بازتابها به خاطر غيرت دختر انور سادات بوده، كاش ما هم چنين وفاداري داشتيم. ما براي اينكه جنجالآفريني نكنيم و تنها در گستره كار فرهنگي باقي بمانيم فيلم را حتي وارد اينترنت هم نكرديم و حتي به زبانهاي ديگر هم ترجمه نكرديم. اينكه فيلم چگونه به دست مقامات مصري رسيده ما نميدانيم. اما دفتر حفاظت از منافع مصر در تهران بسيار فعال است. چنانكه دو سه ماه پيش وقتي درباره بحران غزه دانشجويان ايراني اجتماع 100 نفرهاي روبهروي دفتر حفاظت از منافع مصر برگزار كردند، وزارت خارجه مصر واكنش تندي نشان داد و از دولت ايران خواست مانع از برگزاري چنين اجتماعاتي شود. نبايد بگذاريم امواج حكومت ديكتاتوري مصر در تصميمگيريها مانع شود.
ببينيد، من از موضع يك ايراني با شما به عنوان يك ايراني صحبت ميكنم، مصريها چه ميگويند بماند براي خودشان. خانم رجاييفر! مقامات وزارت خارجه ايران آنگونه كه شما هم گفتيد اعلام كردند اين مواضع رسمي ايران نيست و مسوول اطلاعرساني دفتر حفاظت از منافع ايران در قاهره در گفتوگو با روزنامه الشرقالاوسط هم چنين موضعي اتخاذ كرده است.
*اين قضيه در تاريخ اتفاق افتاده و ايران هم با مصر در پي توافق كمپديويد قطع رابطه كرده است. چطور موضع رسمي ايران اين نيست؟ حتي به مسائل سياسي كه به دليل معاهده كمپديويد، ايران با مصر قطع رابطه كرد نپرداختيم. ما محافظهكارانه فيلم را ساختيم. الان كه فكر ميكنم، ميبينم نبايد محافظهكاري ميكرديم. از دولت سوال كنيد آيا اين مطالب دروغ است؟ آيا آنچه ميگوييم مواضع جمهوري اسلامي نبوده است؟ چنانچه تفسير ديگري دارند روشن و شفاف اعلام كنند. بله ميبينم اتفاقاتي افتاده و بهنظر من طرف ايراني كوتاه آمده است و من بهعنوان يك فعال سياسي، دانشجوي پيرو خط امام و اصولگرا ميپرسم چرا آقاي حدادعادل به مصر رفتند؟
*آمادگي احمدينژاد براي داير كردن سفارتخانه در قاهره و سفر حدادعادل نشاندهنده اين نيست كه اين تصميم نظام است و تصميمات كلي نظام در حوزه سياست خارجي هم مورد تاييد مقام معظم رهبري است؟
*بهعنوان كسي كه 30 سال است كار سياسي ميكنم به اين نتيجه رسيدم كه اگر بنيصدر از خانه امام بيرون آمد و گفت نظر امام بر كانديداتوري من است، تا اين را از زبان امام نشنوم باور نكنم. اگر مقام معظم رهبري بفرمايند ايران بايد با مصر رابطه داشته باشد براي تبليغ مواضع ايشان پيشقدم هم ميشوم. مگر طرح سهفوريتي تحميلي پروتكل الحاقي را به مجلس نبردند، بايد فكر كنيم كه رهبري راضي بودند؟
**علي لاريجاني هم به مصر سفر كرد. او كه آن زمان نماينده مقام معظم رهبري در شورايعالي امنيت ملي بود.
*آقاي لاريجاني سفري شخصي به مصر داشت و نه رسمي. علاوه بر آن وقوع هر پيشامدي در روابط ديپلماتيك به منزله انكار گذشته نيست، چنانكه دولت مصر هم حاضر به انكار گذشته نيست. چطور ميتوان از مواضع تاريخي جمهوري اسلامي و امام راحل عدول كرد؟
**عرصه ديپلماسي عرصه ديناميكي است؛ نه مواضع ايستا است و نه رويكردها ماندگار. لااقل در روابط ايران با عربستان سعودي، عراق و حتي آمريكا ديديم كه تغيير نگرشها در سياست خارجي رخ داد و نمايندگان ايراني و آمريكايي سه دور درباره امنيت و ثبات در عراق با يكديگر گفتوگو كردند.
هنوز تحريم مذاكره با آمريكا سر عراق بر جاي خود هست و مقام معظم رهبري جواز صادر نكردهاند كه درباره موضوعي غير از عراق گفتوگويي صورت گيرد. اما ميبينيم مقامات عزل شده و نشده بر سر كار ميگويند ما حاضريم با آمريكا رابطه داشته باشيم. به عنوان يك شاهد تحركات سياسي، وقايع را تا امروز پيگيري ميكنم و ميبينم كه آرمانهاي ما اين است و در صورت عدول از آن به خود حق انتقاد ميدهم. اگر طرز فكر مسوولان تغيير يافته بايد پاسخگو باشند.
*خانواده انورسادات اعلام كردهاند در حال بررسي اقدام حقوقي عليه تهيهكنندگان اين فيلم مستند هستند و رقيهسادات دختر رئيسجمهور سابق مصر گفته سازندگان فيلم بايد پيش از ساخت اين فيلم از خانواده ما اجازه ميگرفتند. فكر ميكنيد در توان آنها هست كه اقدامي حقوقي عليه ستاد پاسداشت شهداي نهضت جهاني اسلام و شما انجام دهند؟
**اينها لاف زدن است. بهكجا ميخواهند شكايت كنند؟ دادگاه لاهه كه نميتوانند؛ قوه قضاييه ايران كه نميدانم، شايد بتوانند از اين طريق عليه ما اقدام كنند! اگرما را به مصر دعوت كنند، ميرويم و دفاع ميكنيم. نكته جالب اين است كه رقيهسادات گفته چرا از مادر من اجازه نگرفتند كه تصويرش را در فيلم استفاده كنند. سوال ما اين است آيا پدر شما وقتي شاه خائن و جنايتكار را در اوج خشم ايرانيها به مصر دعوت كرد، از ملت ايران اجازه گرفت؟ چه ضعفي در ملت ايران ديدهاند كه به اين شكل شاخ و شانه ميكشند؟ من يك نفر اين فيلم را ساختم، اگر مجازاتي هست تحمل ميكنم. ديدگاه ما در مسائل اعتقادي و سياسي و حتي اجتماعي مبتني بر ديدگاه امام است و هرگز از مواضع امام عدول نميكنيم و مقام معظم رهبري نيز در خط امام هستند.
تصميمگيريها درباره مصر در دوره اصولگرايان صورت گرفته كه خود را ولايتيتر از اصلاحطلبان ميدانند، اتفاقا شما هم اصولگرا هستيد و از نظر سياسي داراي قرابت با اين مجموعه كه امروز در حاكميت است.
همانطور كه شما گفتيد آنها اصولگرا هستند و اتفاقا ما هم اصولگراييم. اصولگرايان هم با يكديگر اختلافاتي دارند. سفير همين دولت نهم ميگويد وزارت امور خارجه جزيره جدا از نظام است. در اين باره هم شاهد شكاف بين رئيسجمهور و وزارت امور خارجه هستيم.
اتفاقا اشتياق احمدينژاد براي بهبود روابط با مصر، اگر بيشتر از وزارت خارجه نباشد كمتر نيست.
شك نداريم اگر رئيسجمهور اين فيلم را ببينند، نميگويند كه اين موضع رسمي تهران نيست. بهنظر ما مسوولان وزارت امور خارجه اين فيلم را نديدند كه موضعگيري كردند، چرا كه اگر ديده بودند بنا بر شرايط آن زمان ميبينند در موضعگيري اشتباه كردند و بايد عذرخواهي كنند. مطمئنيم اگر آقاي احمدينژاد فيلم را ببيند، مخالف نظر وزارت خارجه موضع ميگيرد.
*پس ما هم قبر شاه در مصر را بهانه كنيم و نديده بگيريم كه همين ديپلماسي آشتيجويانه بود كه مصريها را واداشت نام <خيابان محمدرضا پهلوي> را در قاهره به <دكتر مصدق> تغيير دهند؟
**مساله يك خيابان و يك قبر نيست. مساله اختلاف اسلام ناب محمدي در ايران با اسلام آمريكايي مصريها است. امام چرا فرمودند چطور بايد به سادات مسلم بگوييم؟ مساله فقط نام خيابان در قاهره يا تهران نيست. حمايت از شاه و تكريم او اهانتي بود كه به ملت ايران شد؛ چرا ما حساسيت نداريم كه بگوييم اين مسائل متعلق به 30 سال پيش نيست؟ در آن بيانيه گفتيم مبارك به سادات وفادارتر است تا برخي مسوولان به خط امام.
